Postcorona: wanneer is het verantwoord om nog een auto of vliegtuig te nemen?

  • Gepubliceerd op 9 april 2020

Rudy Vandamme – Gelaagd Ontwikkelingsgericht WerkenOntwikkelingsmethodiek voor verbinding met jezelf en grotere gehelen15 artikelen Volg ik

We missen de aanraking met al dat zoomen, skypen en whatsappen. Springen we in het postcoronatijd allemaal terug in onze auto? Is het verantwoord om in het postcoronatijdperk terug auto en vliegtuig te nemen om elkaar fysiek te zien? Of beter gesteld: wanneer is de verplaatsing de CO2, de stress en de tijdsinvestering waard?

Voor mij ligt het antwoord in een ingrijpende ervaring van een paar jaar terug. Ik gaf in Zwitserland een vijfdaagse training aan fysiotherapeuten (kinesisten in België). Onderwerp was het coachen van patiënten. ’s Morgens was de training en in de namiddag gingen we skiën. Ik leerde de uitdaging van hun praktijk kennen. Om je beter in te leven geef ik hierbij een veel voorkomend praktijkvoorbeeld. Een patiënt komt voor de revalidatie van een blessure en de kiné begeleidt een reeks oefeningen die de patiënt aan toestellen doet. Terwijl de kinesist zijn werk doet, is er het praatje. Dat praatje kan oppervlakkig zijn, maar kan ook diepe emoties bevatten en relevante informatie geven over levensstijl. Het zou vanuit een holistische visie op geneeskunde een onderdeel van de behandeling kunnen zijn. Tijdens de training leerde ik hen een aantal coachtechnieken, hoe je contact kunt maken met de ervaring van mensen, luisteren, herhalen, vragen stellen. De basis. Dat deden ze nauwkeurig, maar na drie dagen begon ik iets te missen. Ze deden de gesprekstechnieken wel, maar er ontstond geen proces van ontmoeting. Ik kreeg de indruk dat ze te weinig empathisch waren en buiten de ervaring van de patiënt bleven. Het was alsof hun emotionele spiegelneuronen op non-actief stonden. 

Nu gebeurde in die training het volgende voorval. Op dag 4 ontwricht ik tijdens het skiën mijn enkel. Je kunt wel indenken dat ik goed omringd was met 15 fysiotherapeuten: ’s avonds boden ze zich aan om mijn enkel te onderzoeken en te behandelen. Ik lag op een tafel en een fysiotherapeut onderzocht mijn enkel, gaf uitleg hoe het in elkaar stak en masseerde daarna mijn been. Ik werd me toen plots erg bewust hoe ik mezelf voelde terwijl de fysiotherapeut met mijn lichaam bezig was. Hij werkte met mijn lichaam, maar niet met mij. Ik voelde zelf ook dat ik naar mijn lichaam keek alsof het een ding was. Zijn objectiverende houding, maakte dat ik zelf ook dissocieerde van mijn lichaam. Hij masseerde wel, maar raakte me niet aan. Ik bedoel, ik werd als mens, als persoon niet geraakt. 

De volgende dag tijdens de training vertelde ik mijn ervaring en toetste het inzicht. Raken de fysiotherapeuten eigenlijk wel een mens als ze zijn lichaam aanraken? We reflecteerden over hun opleiding: ze waren medisch opgeleid om met een lichaam te werken, niet met een mens. De vraag was nu heel scherp: wil je wel mensen raken? Wanneer is je fysieke aanraking machinaal en wanneer is het bezield met gevoel? Ik begon te begrijpen wat ik miste in hun gesprekstechnieken. Ze raakten de mens niet. We hadden allen samen het volgende inzicht: het is niet omdat je met je handen iemand fysiek aanraakt, dat je die persoon ook aanraakt in zijn wezen en ziel. En voor ons vakgebied van coaching geldt hetzelfde: je kunt iemand raken met woorden en lichaamstaal, ook al raak je hem fysiek niet aan. Het gaat dus over de kunst van het sensitief energetisch aanraken. De kunst van aanraken betreft je innerlijke gesteldheid die je activeert als je met iemand omgaat, fysiek of verbaal.

Nu naar de coronatijd. In een overleg met collega’s dachten we na of het wel belangrijk is om een training nog fysiek te laten doorgaan. Na een zoomcall met deelnemers, hadden we ook veel verbinding en ontmoeting gevoeld. Hoe noodzakelijk was het nog om alle verplaatsingen te verantwoorden voor een fysieke bijeenkomst? Wat was de meerwaarde ervan? 

Voor mij ligt het antwoord in de anekdote. Als je niet de emotionele kunst van het aanraken beoefent, kun je evengoed online werken. Verplaats je voor een opleiding, vergadering, netwerkbijeenkomst, studiedag of coaching, enkel als je van plan bent om in een emotionele ontmoeting te gaan. 

De toepassingen:

  • Als je vergadering enkel bestaat uit achter tafels zitten en agendapunten afhandelen, blijf dan thuis en vergader online. Ben je echter van plan om met je collega’s in een echte ontmoeting te gaan, zonder tafels en te luisteren hoe ieder zich voelt en verhoudt met een bepaald onderwerp en de emotie gebruikt om te co-creëren, organiseer dan een fysieke bijeenkomst.
  • Je moet je voor een opleiding of onderwijs niet verplaatsen als de leraar niet meer doet dan zenden van informatie. Blijf dan thuis en zoek online materiaal. Ben je leraar en begrijp je de kunst om een groep leerlingen of studenten mee te nemen in een verhaal, om daarna een levendige dialoog mogelijk te maken, organiseer dan een klas. 
  • Ga naar een studiedag of conferentie als je van plan bent om meer te doen dan kennis consumeren. Ga als de studiedag zo georganiseerd is dat het een hele dag een feest van ontmoeting is. Zo niet, lees een boek.
  • Ga naar een netwerkbijeenkomst of beurs als je meer wil doen dan hoppen tussen mensen of aanbieders. Blijf thuis en verzamel contacten via LinkedIn of surf op websites die je aandacht trekken.

Durven we het nog breder opentrekken?

  • Je moet geen uur in de file staan om op een werk aan te komen waar je 7 uur achter een scherm gaat zitten. Voer een pleidooi voor thuiswerken.
  • Is de virtuele rondleiding van een museum, zo opgebouwd dat je meegenomen wordt met de gids, niet aantrekkelijker dan vermoeid recht te staan?
  • En moet je nog een vliegtuig nemen naar een exotisch land om daar een rondrit te doen in een airconditioned bus en een geënsceneerde folkloredansje bij te wonen? Kun je dan niet beter een documentaire bekijken?

Begrijp me niet verkeerd. Ik voer geen pleidooi om als mens nog meer achter schermpjes te zitten. Ik pleit voor aanraken en echte ontmoeting. Of dat nu online of in levenden lijve gebeurt, fysiek of verbaal, maakt niet uit. Er is veel winst te boeken om fysieke bijeenkomsten van allerlei aard veel meer tot echte ontmoetingen te maken. Er is ook veel winst te boeken om online elkaar te leren raken. Hier zijn mijn tips:

  • Je kunt het in online sessies meer hebben over je gevoelens, je gedachten en hoe je je verhoudt met onderwerpen. 
  • Je kunt herhalen wat de andere zegt, samenvatten en laten horen dat je begrijpt.
  • Je kunt tijdens een online sessie gevoelsvragen stellen. 
  • Je kunt vertellen wat de bijdrage van de andere bij je oproept.
  • Je kunt feedback geven op wat je ziet in de lichaamstaal van de ander.

Belangrijk in online ontmoetingen is ook om te vertragen, stilte in te zetten en elkaar aan te kijken. Dat laatste ervaar ik, nu al vier weken, als ik met Ann online ons dagelijks gesprekje voer. Het mooiste van de gesprekken is als we stilvallen, elkaar aankijken en de liefde voelen die er is. Neemt niet weg dat ik de feromonen mis .

Ik voer dus een pleidooi voor het echte aanraken. Als de fysieke ontmoetingen dat niet waarmaken, waarom doen we ze dan? Ik ga me alvast in het postcoronatijdperk alleen nog verplaatsen als de bijeenkomst een echte ontmoeting beloofd te worden. 

Misschien zal de corona opleveren dat we beginnen te snappen wat echte ontmoeting is en wanneer verplaatsingen de energie- en milieukost waard zijn. Hier zit een mooie kans in voor ontwikkeling.

Rudy Vandamme, met Ann Sterckx

Rudy Vandamme, sociaal psycholoog, Ph.D.

www.ontwikkelingsgericht.org

Geef een reactie